Viš megum aldrei gleyma

Samkvęmt Sameinušu žjóšunum hafa höft og lokanir vegna kórónaveirunnar žegar valdiš dauša hundruša žśsunda barna ķ žrišja heiminum. Röskun vegna lokana skóla hefur grafalvarlegar afleišingar fyrir börn. Og eins og rannsóknir hafa žegar sżnt, höfšu žessar ašgeršir engin teljandi įhrif į daušsföll af völdum Covid-19, en eiga eflaust stóran žįtt ķ aukningu umframdaušsfalla af öšrum orsökum. Nś, žegar tilraunir til aš hęgja į eša stöšva śtbreišslu veirunnar, annaš hvort meš lokunum eša bólusetningu, hafa mistekist, og hśn er oršin landlęg, er kominn tķmi til aš halda įfram. En žaš er ekki kominn tķmi til aš gleyma. Žvķ ef viš gleymum er hętta į aš viš endurtökum žessa skelfilegu tilraun.

Ķ stuttu mįli er stašan žessi: Upplżsingar um įrangursleysi og alvarlegar afleišingar sóttvarnarašgerša koma hęgt og rólega fram. Sķfellt meiri upplżsingar um hamfarirnar af völdum žeirra eru aš koma upp į yfirboršiš, jafnvel teknar aš birtast ķ meginstraumsmišlum. Fólk er fariš aš finna efnahagslegu afleišingarnar į eigin skinni og tilraunir til aš hengja žęr allar į strķšiš ķ Śkraķnu eru dęmdar til aš mistakast. Jafnvel žótt meirihluti hinna bólusettu kunni enn aš halda fast ķ žį trś sķna aš bólusetningin hafi komiš žeim aš gagni, žį er gagnsleysi efnanna og vķsbendingar um umframdįnartķšni af žeirra völdum ķ raun of augljóst til aš hęgt sé aš neita žvķ. Og nś kemur jafnvel ķ ljós aš upprunalegu fullyršingarnar um virkni voru byggšar į fölsun gagna.

Į sama tķma hafa flestir gerst virkir žįtttakendur ķ aš żta undir oršręšuna um gagnsemi lokana og bólusetninga. Žeir hafa endurtekiš möntrurnar svo oft aš žeir eru sjįlfir oršnir hagašilar; oršręšan er einnig žeirra, sem žżšir aš žaš er erfitt aš skipta um skošun. Žaš er erfitt aš višurkenna aš mašur hafi veriš blekktur, sérstaklega žegar mašur hefur sjįlfur tekiš virkan žįtt ķ aš blekkja ašra. Og ef mašur hefur gengiš hart fram ķ aš śtskśfa óbólusettum vinum og ęttingjum sér mašur kannski enga leiš til baka.

Flestir trśa enn hinni opinberu frįsögn, telja žį sem efast um bóluefnin brjįlaša „bólusetningarandstęšinga“ og trśin į gagnsemi lokananna grundvallast į mjög sterkri innsęisvillu sem erfitt er aš komast undan. Aš višurkenna aš žaš sem mašur hefur stutt af heilum hug valdi ekki ašeins eymd og dauša um allan heim, en skaši einnig manns eigin börn fyrir lķfstķš er lķklega of erfitt fyrir flesta. Žvķ loka žeir augunum.

Varnašarorš įšur en lengra er haldiš: Nįnast strax ķ upphafi įttaši ég mig į žvķ aš žaš var eitthvaš gruggugt viš frįsögnina sem haldiš var aš okkur; žaš var svo mikiš misręmi į milli stašreyndanna og frįsagnarinnar. Reyndar hafši ég einbeitt mér aš beitingu gagnrżninnar, röklegrar hugsunar ķ ašdragandanum, og gaf śt bók um efniš rétt įšur en heimsfaraldurinn skall į. Gagnrżnin hugsun var mér žvķ ofarlega ķ huga į žessum tķma. Ķ megindrįttum hafa spįr mķnar reynst réttar, hvort sem žęr snśa aš afleišingum sóttvarnarašgerša, įrangursleysi bólusetninganna, gagnsleysi grķmunotkunar og hafta til aš hindra smit. En žaš aš hafa rétt fyrir sér um eitt atriši žżšir ekki aš mašur hafi endilega rétt fyrir žér um önnur, og žaš aš ég tilheyri litlum minnihlutahópi meš sterkar skošanir gęti vel spillt greiningu minni og spįm.

En hvaš sem žvķ lķšur er mat mitt nś žetta: Ég tel aš viš séum aš nįlgast tķmamót. Stašreyndirnar tala sķnu mįli og stašreyndir hafa žann pirrandi vana aš koma į daginn; į endanum gera žęr žaš alltaf. Viš erum enn į stigi afneitunarinnar, viš höldum okkur enn viš rangar skošanir okkar, viš erum enn ekki fęr um aš skilja afleišingar žess sem okkur var gert; sem viš geršum okkur sjįlf, kannski meš žvķ aš verša fjöldadįleišslu aš brįš eins og sįlfręšingurinn Mattias Desmet hefur getiš sér til um. En žetta stig getur ekki varaš lengi; žetta er logniš į undan storminum.

Fęst gerum viš okkur grein fyrir aš stormurinn er aš skella į. En žau sem spyrja spurninga og geta hugsaš skżrt og gagnrżniš, žau sem sjį hvernig lokanir og hindranir, įsamt įšur óžekktri peningaprentun hafa leitt af sér veršbólgu, truflanir ķ ašfangakešjum og vöruskort, žau okkar sem botna jafnvel svolķtiš ķ sįlfręši og įtta sig į žeim hrikalegu afleišingum sem lokanir skóla, grķmunotkun og einangrun hefur haft į börnin okkar, žau sem hafa lesiš skżrslurnar um vaxandi hungur og umframdaušsföll af völdum einangrunar og truflana ķ heilbrigšisžjónustunni, žau sem geta lesiš og skiliš lęknisfręšilegar rannsóknir og skiliš gögnin um virkni bóluefnanna og skżrslur um aukaverkanir af žeirra völdum, žau sjį vķsbendingarnar og geta į grunni žeirra horft fram į veginn og spįš fyrir um hvert viš stefnum.

Margar af langtķmaafleišingunum munu koma hęgt fram. Versnandi menntun barna, sįlręnn skaši; žetta opinberast hęgt og orsakasambandiš er flestum kannski ekki ljóst. Hungur og daušsföll ķ löndum žrišja heimsins verša hunsuš į hinum velmegandi Vesturlöndum eins og venjulega, žó ekki ķ žeim löndum sem verša fyrir įhrifunum. Skašinn af bólusetningarherferšunum veršur sżnilegri eftir žvķ sem tķminn lķšur, sérstaklega ef svartsżnustu spįr um įhrifin į heilsu fólks ganga eftir. En žaš er hinn efnahagslegi veruleiki sem viš stöndum frammi fyrir sem veršur hįvęrasta vakningin. Aukin veršbólga rżrir efnahagsstöšu fólks hratt. Margir munu missa heimili sķn, lķfskjör munu versna, žeir fįtękustu munu svelta.

Į Ķslandi, eftir fjįrmįlahruniš 2008, žegar gengi krónunnar féll um helming og allir bankar landsins fóru į hausinn, misstu žśsundir heimili sķn og atvinnuleysi stórjókst. Snemma įrs 2009 uršu vķštęk mótmęli til žess aš hrekja lżšręšislega kjörna rķkisstjórn frį völdum. Almenningur snerist gegn hinum įhęttusęknu bankamönnum, sem allir dįšust aš nokkrum mįnušum įšur, ķ blindri trś į óbilandi hugvitssemi ķslenskra fjįrmįla- og višskiptamanna; og aušvitaš gegn stjórnmįlamönnum fyrir aš hafa ekki séš óvešursskżin sem voru į lofti.

Hverju veršur kennt um aš žessu sinni? Veršur žaš bara Pśtķn? Žaš er ólķklegt, aš minnsta kosti mun sś skżring ekki duga lengi; fólk mun leita sökudólganna ķ eigin nįgrenni. Bandarķkjamenn, Kķnverjar, Afrķkubśar, Indverjar, sem margir hverjir hafa varla heyrt um Śkraķnu og sjį Evrópu sem lķtilvęgan og hrörnandi heimshluta, hversu lķklegt er aš žeir kenna fjarlęgum strķšsherra um, žegar žeirra eigin stjórnmįlamenn hafa ekki ašeins ekki svikiš loforš sķn heldur logiš aš žeim lķka ķ stórum stķl?

Efnahagslegar afleišingar munu žvinga fólk til efasemda um annaš sem frį stjórnvöldum kemur. Žegar fólk hefur įttaš sig į žvķ hvaš veldur veršbólgu og gengisfellingu lķfeyrisins, tekur žaš aš efast um bólusetningarnar, žó ekki vęri nema vegna aukins fjölda daušsfalla og skašlegra įhrifa sem margir upplifa. Og žegar mašur hefur fundiš einhvern til aš kenna um eitt fylgir annaš gjarna į eftir, sérstaklega ef hann hefur ekki veriš alveg heišarlegur. Žś įkvašst aš trśa žeim, jafnvel žótt žig grunaši aš žaš sem žeir sögšu vęri ekki satt; žś valdir aš lķta framhjį žvķ, en nśna; nśna hafa žeir gert mér žetta, ég er aš missa heimili mitt, ég get ekki fętt fjölskylduna, ég glķmi enn viš langvarandi aukaverkanir sķšan ég var bólusett, dóttir mķn hefur veriš žunglynd sķšan skólunum var lokaš og žaš fer bara versnandi; hvaš ég var vitlaus aš trśa žessum ręflum! Svona mun hlutunum vinda fram. Vendipunkturinn veršur efnahagsįfalliš. Hitt fylgir ķ kjölfariš.

En hvaš svo? Margir af lykilmönnunum į bakviš hamfarirnar eru žegar teknir aš fjarlęgja sig frį fyrri įróšri sķnum. Nokkrir, eins og hinn breski Mark Woolhouse viršast jafnvel sjį eftir gjöršum sķnum. En žeir verša fleiri sem einskis išrast. Fyrr į įrinu sagši ķslenski sóttvarnalęknirinn ķ vištali aš sóttvarnarašgeršir hér hefšu ekki veriš nógu strangar. Og hann sakaši žį fįu stjórnmįlamenn sem létu ķ ljós efasemdir og höfšu įhyggjur af velferš samfélagsins ķ heild, um aš grafa undan samstöšunni į bak viš ašgerširnar. Eins og hann vęri keisarinn, stjórnmįlamennirnir ašeins žjónar hans. Og hann er ekki einn um žetta. Margt af žessu fólki mun halda įfram aš żta undir frįsögnina žó hśn molni ķ kringum žaš. Žetta fólk veršur fyrstu skotmörk reiši almennings. Svo verša žaš stjórnmįlamenn, lyfjafyrirtęki, fjölmišlar og tęknirisar.

Aš sjįlfsögšu veršur barist į móti af hörku. Allra leiša veršur leitaš til aš blekkja, žagga og afvegaleiša žegar frįsögnin byrjar aš molna; allt gert til aš fela ósannindin og skašann. Žrżstingur į įframhaldandi grķmunotkun, endurnżjašar lokunarašgeršir og bólusetningaskķrteini mun halda įfram um stund. Og viš megum ekki gleyma žvķ aš hér eru miklir hagsmunir ķ hśfi; fyrir vissar mjög stórar atvinnugreinar eru samfélagslokanir og einangrun gušsgjöf; mannleg samskipti eru ógn viš hagsmuni žeirra. Ritskošunin veršur aukin enn frekar. En žrįtt fyrir öll völdin, peningana og tęknina munu stašreyndirnar koma ķ ljós, sannleikurinn sigrar į endanum. Hann gerir žaš alltaf.

Sumir gętu sagt aš ég sé of bjartsżnn, aš viš séum nś žegar undir stjórn samsęrisafla fjölmišla, tęknirisa og spilltra embęttismanna, žaš sé engin leiš til baka. En er žaš virkilega svo? Ekki er langt sķšan tilraun Bandarķkjanna til aš framselja fordęmalaus völd til WHO var afstżrt, sem ašallega mį žakka afrķskum leištogum og höršum mótmęlum almennings. Bólusetningapassarnir eru aš hverfa og hvaš mun aš lokum verša śr žeim įętlunum sem enn eru til um slķkt er óljóst. En aušvitaš er hęttan enn fyrir hendi.

En žaš sem raunverulega skiptir mįli er hvernig viš bregšumst viš žegar frįsögnin molnar. Ętlum viš bara aš yppta öxlum og halda įfram daglegu lķfi okkar, įn tillits til ógnarinnar sem stešjar aš frelsi okkar og mennsku? Eša munum viš horfast ķ augu viš afleišingar žess aš viš höfum ekki hugsaš gagnrżniš, afleišingar trśgirni okkar og skorts į sišferšilegum heilindum, eins og žżska žjóšin neyddist til aš gera eftir sķšari heimsstyrjöldina, eins og Ķslendingar žurftu aš gera eftir įriš 2008? Munum viš aš draga žį sem bera įbyrgšina fyrir dómstóla? Munum viš lęra, enn og aftur į erfišan hįtt, hvernig žaš eina sem getur komiš ķ veg fyrir slķkar hörmungar ķ framtķšinni er aš axla įbyrgš sem hugsandi einstaklingar sem efast? Og munum viš loksins skilja mikilvęgi žeirrar nišurstöšu Hönnu Arendt ķ Uppruna alręšishyggjunnar, aš hversu gallaš sem žaš kann aš vera, žį er žaš ašeins fullvalda žjóšrķki frjįlsra manna, stjórnaš af kjörnum fulltrśum sem taka įbyrgš sķna alvarlega; eins og Fęreyingar geršu mešan faraldurinn stóš yfir; en ekki embęttismenn sem enginn hefur kosiš, yfiržjóšleg samtök eša risafyrirtęki; aš einungis žjóšrķkiš er raunverulega fęrt um aš standa vörš um almenn mannréttindi?

Viš veršum aš halda įfram. Viš veršum aš endurreisa samfélög okkar, endurreisa sišferšileg gildi okkar og réttindi, endurreisa traust į vķsindum og traust milli fólks. En til aš halda įfram ķ raun og veru veršum viš fyrst aš horfast ķ augu viš, skilja og bregšast viš rótum hörmunganna og taka fulla įbyrgš į žvķ hlutverki sem hvert og eitt okkar gegndi. Žess vegna megum viš ekki gleyma. Viš megum aldrei gleyma.

Greinin birtist fyrst į ensku į vef Brownstone Institute ķ jśnķ, 2022 og į ķslensku į krossgötur.is ķ nóvember.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Siguršur Kristjįn Hjaltested

Snilldar pistill og sorglega sannur. Hafšu žakkir fyrir.

Bķš enn eftir žvi aš forsetinn bišjist afsökunar en held aš hann

hafi ekki žį visku.

Siguršur Kristjįn Hjaltested, 6.12.2022 kl. 02:31

2 Smįmynd: Magnśs Siguršsson

Feikna góšur pistill Žorsteinn, bęši hęverskur og orš ķ tķma töluš.

Magnśs Siguršsson, 6.12.2022 kl. 06:36

3 Smįmynd: Ingólfur Siguršsson

Žetta er mjög vel skrifašur pistill og ég er sammįla žessu sem hér kemur fram. Einnig er žetta hóflega sett fram. Einstaka sinnum tjįir einhver sig um aš ašgerširnar hafi veriš of harkalegar ķ kófinu į RŚV eša Stöš 2. Engin opinber endurskošun er samt į feršinni, engin stefnubreyting.

 

Lżšręši nśtķmans er ķ vanda. Frjįlshyggjumenn į jašrinum eins og Donald Trump eru ekki eina dęmiš um aš reynt er į žolmörkin. Einsleitni ķ fjölmišlum er mikil.

 

Eins og žś skrifar um žarf virkilega į endurreisn aš halda. Orš ķ tķma töluš. Tek undir meš öllum sem hafa gert athugasemdir.

Ingólfur Siguršsson, 6.12.2022 kl. 11:47

4 identicon

Afar žarfur og greinargóšur pistill, ekki sķst fyrir okkur sem höfum tušaš ķ sķfellu um aš žaš sé ekkert ešlilegt viš žetta mikla fįr sem geisaš hefur.  Fįrvišri žar sem nęr allar stofnanir rķkisvaldsins og glóbalķskra yfirstofnana hafa brugšist lżšręšislegu fulltrśa hlutverki sķnu.  

Nei, žvķ megum viš ekki gleyma.  En fyrst og fremst veršum viš aš halda vöku okkar gegn andskotum okkar, fyrst og fremst innlendum stjórnkerfislegum leppum glóbalķskra aušdrottna og heilažvottarstöšvum žeirra.

Var einhver aš tala um, t.d. RŚV?

Sķmon Pétur frį Hįkoti (IP-tala skrįš) 6.12.2022 kl. 13:49

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hitt og þetta

Höfundur

Þorsteinn Siglaugsson
Þorsteinn Siglaugsson

Heimspekingur, hagfræðingur og rekstrarráðgjafi og vonsvikinn frjálshyggjumaður.

Athugasemdir eru birtar, en aðeins ef þær eru kurteislegar að mati síðuhaldara. Dónalegum athugasemdum verður hafnað.

Feb. 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        

Nżjustu myndir

  • Screenshot 2022-04-19 at 19.22.55
  • Screenshot 2022-02-24 at 23.48.22
  • Screenshot 2022-02-24 at 23.48.22
  • Screenshot 2022-01-24 at 12.34.48
  • Screenshot 2022-01-24 at 12.34.48

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (7.2.): 3
  • Sl. sólarhring: 3
  • Sl. viku: 10
  • Frį upphafi: 284903

Annaš

  • Innlit ķ dag: 3
  • Innlit sl. viku: 10
  • Gestir ķ dag: 3
  • IP-tölur ķ dag: 3

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband