Fęrsluflokkur: Višskipti og fjįrmįl

Hérašsdómurinn og ólķkir hagsmunir skuldara

Nżveriš felldi Hérašsdómur Reykjavķkur žann śrskurš aš skuldari bķlalįns skyldi greiša óverštryggša vexti Sešlabanka Ķslands ķ staš umsaminna vaxta af lįni sķnu. Byggši śrskuršurinn į žeirri tślkun į nżlegum Hęstaréttardómi aš fyrst gengistrygging vęri śr gildi fallin vęru vaxtakjörin žaš einnig.

Skammtķmalįn lękka

Lķklegt er aš flestir sem tekiš hafa lįn til skemmri tķma, svo sem bķlalįn, geti notiš nokkurs hagręšis af žvķ aš breyta kjörum og višmišun lįnanna śr erlendum gjaldeyri į erlendum vöxtum ķ innlend lįn į innlendum vöxtum. Til aš leggja mat į hagręši af žessu er einfaldast aš lķta į heildargreišslur śt lįnstķmann og reikna svo muninn. Ķ bķlalįnsmįlinu munar žrišjungi žeirrar upphęšar sem skuldarinn hefši žurft aš standa skil į annars. Žaš er um helmingur žess hagręšis sem hann hefši notiš ef höfušstóll hefši veriš fęršur nišur ķ samręmi viš nżfallinn dóm Hęstaréttar en samningsvextir stašiš.

En hvaš um hśsnęšislįn?

En bankar veittu lķka langtķmalįn ķ erlendri mynt. Žau voru um žrišjungur erlendra lįna til einstaklinga. Meginforsenda lįntakenda hér var žaš hagręši sem hlaust af lįgum og óverštryggšum erlendum vöxtum. Gengissveiflur skila sér įvallt inn ķ vķsitöluna hvort sem er og įhętta lįntaka til lengri tķma žvķ engu meiri en hefši innlent lįn veriš tekiš. Žrįtt fyrir helmingslękkun krónunnar standa žessir lįntakendur oftast betur aš vķgi žegar litiš er į heildargreišslur en žeir sem innlend lįn tóku.  Fullyrša mį aš žessi hópur bęri yfirleitt mjög skaršan hlut frį borši yrši lįnunum breytt ķ innlend lįn.

Taka mį dęmi um 10 milljón króna fasteignalįn meš jöfnum afborgunum ķ svissneskum frönkum og jenum veitt til 30 įra ķ upphafi įrs 2004, um žaš leyti sem bankar tóku aš bjóša slķk lįn. Höfušstóll vęri nś tęplega 17 milljónir króna. Vęri žvķ breytt ķ óverštryggt krónulįn, vaxtareiknaš meš innlendum vöxtum en greiddir vextir og afborganir dregnar frį, vęri höfušstóllinn tępar 16 milljónir. Kynni žį aš lķta śt fyrir aš lįntakinn hefši eilķtiš hagręši af breytingunni.

Helmingsaukning greišslubyrši

Žetta hagręši er hins vegar blekking. Afborganir myndu stórhękka um leiš og nż vaxtavišmišun yrši tekin upp, bęši vegna hęrri vaxta og vegna žess aš viš höfušstólinn legšust žį vangreiddir vextir og vaxtavextir enda hefšu afborganir samkvęmt erlendu vöxtunum vęntanlega veriš talsvert lęgri en ella, ķ žaš minnsta lengst framan af.  Höfušstólsbreyting ein og sér er žvķ rangur męlikvarši. Eina leišin til aš bera saman kostnaš af ólķkum lįnum er nefnilega sś aš lķta į heildargreišslu vaxta og afborgana yfir lįnstķmann allan. Sé dęmiš skošaš ķ žessu ljósi sést aš viš lok lįnstķmans vęru samanlagšar afborganir og vextir af erlenda lįninu rķflega 29 milljónir króna mišaš viš 3% vexti śt įriš 2010 og 4% eftir žaš, raungengisžróun frį lįntökudegi og óbreytt gengi héšan af. Yrši höfušstól breytt til samręmis viš nżfallinn dóm Hęstaréttar en samningsvextir lįtnir standa yršu greišslurnar rķflega 15 milljónir. Vęri lįninu hins vegar breytt skv. dómi Hérašsdóms yršu greišslurnar tęplega 43 milljónir. Žį eru framtķšarvextir eftir 2010 mišašir viš óverštryggša vexti Sešlabankans eins og žeir hafa aš mešaltali veriš sķšasta įratuginn. Tap lįntakans af breytingunni nęmi žannig tępum 14 milljónum króna, um 47% af heildargreišslum mišaš viš óbreytt kjör og gengisvišmišun. Óhagręši af breytingunni er mest hafi lįn veriš tekiš fljótlega eftir aš bankar tóku aš bjóša upp į erlend lįn en minnkar sem nęr dregur hruninu. Lįntaki sem tók lįn sitt snemma įrs 2007 yrši žannig fyrir tęplega 10% kostnašarauka samanboriš viš 47% hjį žeim sem tók lįniš 2004. Ašeins žeir sem tekiš hefšu lįn rétt fyrir hrun hefšu örlķtinn įvinning af breytingunni. Hann gęti žó horfiš fljótt ef gengiš styrkist į nż eins og margir vęnta.

Tap lįnžega – hagnašur bankanna

Žannig er ljóst aš standi hérašsdómurinn verša flestir skuldarar meš erlend fasteignalįn fyrir verulegu fjįrhagstjóni. Aš sama skapi nżtur bankinn mikils hagręšis af žvķ aš breyta umręddum lįnum ķ krónulįn, verštryggš eša óverštryggš. Žvķ kemur ekki į óvart aš bankar hafa nś um hrķš bošiš talsverša höfušstólslękkun gegn slķkri breytingu. Nżfengin nišurstaša Hérašsdóms getur žvķ tępast oršiš grundvöllur uppgjörs allra gengislįna. Žaš stenst vart sjónarmiš um neytendavernd aš ólögleg samningsįkvęši verši til žess aš samningi sé breytt eftir į til verulegs óhagręšis fyrir neytandann.

(Mbl. 31.7.2010)

Nżtt kvótakerfi?

Žessi įbending vekur vissulega athygli. Hśn er kannski fyrst og fremst til marks um žaš, aš žvķ fer fjarri aš öll kurl séu komin til grafar ķ žessum mįlum.

Nś sitja fulltrśar rķkja heims į fundi ķ Balķ til aš ręša um loftslagsmįl og losunarkvóta. Losunarkvótar eru vafalaust komnir til aš vera. Žegar hefur myndast markašur meš žessa kvóta og vęgi hans į vafalaust eftir aš aukast. Žaš er įhugavert aš velta žvķ fyrir sér hvernig žróunin veršur žegar žjóšir heims, fyrirtęki og einstaklingar fara aš gera sér fulla grein fyrir žvķ aš heimildir til mengunar andrśmsloftsins eru skyndilega aš verša takmörkuš gęši.

Nżveriš įkvaš ķslenska rķkisstjórnin aš śthluta ekki kvótum til nżrra stórišjuvera sem eru į teikniboršinu. Žau stórišjuver sem fyrir eru halda hins vegar sķnum kvótum. Žvķ fer fjarri aš allir hafi veriš sįttir viš žau mįlalok. Samt voru žeir sem ekki fengu kvóta ašeins aš verja hagsmuni hugsanlegra, en ekki raunverulegra fyrirtękja, sem žegar höfšu hafiš rekstur.

Hér į Ķslandi eigum viš nżlegt dęmi um sambęrilegt mįl, en žaš var žegar fiskveišiheimildir uršu allt ķ einu takmörkuš gęši sem tóku aš ganga kaupum og sölum. Fį mįl önnur hafa valdiš jafn djśpstęšum klofningi ķ samfélaginu og sér raunar enn ekki fyrir endann į žeim deilum sem spruttu af žvķ meš hvaša hętti fiskveišikvótum var śthlutaš į sķnum tķma.

Įlitamįl tengd mengunarkvótum og mešferš žeirra gętu hęglega oršiš ķ žaš minnsta jafn mikilvęg pólitķskt og įlitamįlin um kvótakerfiš. Žaš veršur mikilvęgara meš hverjum deginu aš fį aš vita hver višhorf stjórnmįlaflokkanna eru til žessa mįls. Er til dęmis ešlilegt aš žau fyrirtęki sem nś nżta losunarheimildir haldi žeim įn žess aš greiša fyrir? Hvernig veršur jafnręši tryggt gagnvart nżjum mengandi fyrirtękjum? Hvaša atvinnugreinar verša fyrir įhrifum af žvķ, žegar losun mengandi efna veršur kvótabundin? Mun sjįvarśtvegurinn til dęmis žurfa aš kaupa losunarkvóta? Og hvaš meš landbśnašinn?

Žessar spurningar munu koma upp į yfirboršiš fyrr en varir. Žį er mikilvęgt aš stjórnmįlamenn hafi myndaš sér rökstuddar skošanir sem byggja į framsżni og skynsemi. Sś umręša žarf aš fara aš hefjast, svo ekki žurfi aš grķpa til hrašsošinna og vanhugsašra lausna žegar aš žvķ kemur aš leysa mįliš.


mbl.is Ganga skašlegri en akstur?
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Um bloggiš

Hitt og þetta

Höfundur

Þorsteinn Siglaugsson
Þorsteinn Siglaugsson

Heimspekingur, hagfræðingur og rekstrarráðgjafi og frjálslyndur frjálshyggjumaður.

Athugasemdir eru birtar, en aðeins ef þær eru kurteislegar að mati síðuhaldara. Dónalegum athugasemdum verður hafnað.

Des. 2017
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Nżjustu myndir

  • Screen Shot 2017-11-09 at 23.42.35
  • Screen Shot 2017-11-09 at 23.42.35
  • Screen Shot 2017-11-09 at 23.33.13
  • Screen Shot 2017-11-09 at 17.26.52
  • Screen Shot 2017-11-08 at 23.05.22

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (14.12.): 0
  • Sl. sólarhring: 3
  • Sl. viku: 224
  • Frį upphafi: 147410

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 182
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband