Veršmęti og takmarkanir

Fiskveišiheimildir eru veršmętar vegna žess aš rķkisvaldiš hefur takmarkaš sókn ķ fiskistofnana. Meš sama hętti gęti rķkisvaldiš bśiš til veršmęti af öšrum toga. Ef rétti til ašgangs aš vinsęlum feršamannastöšum yrši til dęmis śthlutaš til žeirra sem nś fara žangaš meš feršamenn yršu žęr heimildir veršmętar. Ef leyfi til verslunarreksturs yršu takmörkuš viš nśverandi verslanir yršu žau leyfi veršmęt.

Spyrja mį: Hver er réttmętur eigandi aršsins sem myndast beinlķnis vegna stjórnvaldsįkvaršana sem skerša réttindi eins og fęra žau öšrum?

Er žaš sį sem hlżtur réttindin, sį sem sviptur er réttindunum, bįšir, eša rķkisvaldiš sjįlft?

Og ef sókn ķ gęši er takmörkuš, hver er žį réttur žeirra sem hafa nżtt žau fram til žessa? Hafa žeir rétt umfram žį sem einnig höfšu réttindin en nżttu žau ekki?

Til aš fullyrša um réttlęti eša ranglęti kvótakerfisins žarf aš svara žessum spurningum.

 


mbl.is Undirskriftarsöfnun vegna makrķls
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Takmarkašar aušlindir verša alltaf bitbein annara. Žetta sem žś segir Žorsteinn er mjög góš hugleišing og leišir til žess, sem žś greinilega vilt ekki segja: Af hverju į rķkiš aš taka viš peningum og rįšstafa žeim, vegna aršs af aušlind sem ég į? Sérstaklega vegna žess aš rķkiš į ekki baun ķ henni, ekki žarabólu.

RĶKIŠ žaš er ég, sagši einhver.

Réttur žeirra sem hafa nżtt hlutina hingaš til er varla umdeilanlegur. Ķ tilefni 1. maķ žį mį benda į aš žaš žarf meira aš segja aš segja upp hefšum hvaš varšar vinnutķma meš žvķ aš segja upp fólki, žegar um er aš ręša kaup og kjör.

Ef réttur žeirra sem stunda fiskveišar viš landiš veršur nišur trošinn og ašrir fį aš japla į kökunni ķ framhaldinu er veriš aš heimfęra Rhodesiu og Mosambik yfir į Noršurhvel jaršar. Persónulega sé ég žvķ allt til forįttu og langar verulega aš hitta žann mann sem vill bśa ķ žvķlķku umhverfi.

Sindri Karl Siguršsson, 1.5.2015 kl. 17:13

2 Smįmynd: Žorsteinn Siglaugsson

Takk fyrir punktana, Sindri. Ég vil reyndar alls ekki hafna žeirri leiš aš rķkiš taki markašsverš fyrir kvótann ķ staš veišigjalda, en įšur en til žess kemur žarf aš svara spurningunni um hverjum rétturinn tilheyrir. Ef įkvešiš yrši į morgun meš lagasetningu aš einungis nśverandi feršažjónustufyrirtęki męttu ferja fólk į Žingvelli, vęri žaš ešlilegt eša vęri meš žvķ veriš aš brjóta rétt į žeim sem ętlušu aš stofna slķk fyrirtęki į morgun? Žetta er spurningin sem svara žarf.

Žorsteinn Siglaugsson, 1.5.2015 kl. 17:44

3 Smįmynd: Įsthildur Cesil Žóršardóttir

"Af hverju į rķkiš aš taka viš peningum og rįšstafa žeim, vegna aršs af aušlind sem ég į? Sérstaklega vegna žess aš rķkiš į ekki baun ķ henni, ekki žarabólu"

Ķ stjórnarskrį segir aš sjįvaraušlindin sé eign ķslensku žjóšarinnar.  Žaš er óumdeilanlegt.  Žó L.Ķ.Ś. og stjórnvöld vilji fęra žį eign yfir til stórśtgeršanna.  

Žar segir lķka aš allir eigi aš hafa sama rétt til aš stunda sjó.  Hér įšur fyrr gat hver sem er sem gat fjįrfest ķ bįt og veišiśtbśnaši hafi śtgerš, og landiš blómstraši.  Nś er žaš ekki hęgt, žvķ žaš er bśiš aš kvótasetja fiskinn og örfįum hefur veriš fęršur veiširétturinn į silfurfati.  Žaš įtti ekki aš verša žannig.  Ķ dag er kvótinn oršin aš eign sem erfist sem aldrei var meiningin.  Žess vegna er žetta ekkert sambęrilegt viš feršažjónustu eša annaš.  Ķ upphafi var śthlutaš eftir veišireynslu, og svo kom til skipstjórahlutur.  Śt į žennan veiširétt fengu svo śtgeršarmenn lįn ķ bönkum, og til aš tryggja hagmuni bankana var žetta gert aš žeirri eign sem žaš er ķ dag.  En ķ upphafi įttu śtgeršarmenn aš veiša įkvešiš magn af kvótaeign, žvķ var aldrei fylgt eftir, og žess vegna getur śtgerš "įtt" kvóta lang umfram veišigetu og getur "leigt" öšrum kvótann.  Žeim er žvķ ķ mun aš kvótaverš sé nógu hįtt, svo žeir hįmarki "eign" sķna.  

Ķ upphafi var sagt aš žetta ętti aš bjarga landsbyggšinni og bęta hag dreyfbżlisins, žaš varš aldrei aftur į móti  hafa žessir "Kvótaeigendur" alręšisvald yfir bęjarfélögum og kauptśnum, svo aš ekkert atvinnuöryggi er til.  Śtgeršarmenn geta hvenęr sem er įkvešiš aš flytja burt meš allt sitt, eša selja žaš śr samfélaginu og fólkiš stendur eftir meš veršlausar eignir og atvinnulaust.   Hvar var réttur sjómanna og fiskvinnslufólks ķ žessu ferli?

Ķ dag er žessi "sameign žjóšarinnar" ķ eigu nokkura śtgerša sem deila og drottna svo venjulegir ķslenskir sjómenn og smįbįtaeigendur margir eru ķ rauninni ķ vistaböndum eins og var hér ķ gamla daga.   Er žaš réttlįtt? Žaš vęri įgętt aš fį svör žķn viš žvķ.  

Śtgeršarmenn hafa tekiš lįn śt į óveiddan fisk ķ sjónum og tekiš žį fjįrmuni śt śr śtgeršinni til aš byggja stórhallir ķ Reykjavķk og hśs į Malibś og fleiri stöšum, žeir sem ekki hafa sent peningana til Tortóla.  Og viš erum aš tala um fleiri milljarša sem er bśiš aš svķkja ķslenska žjóš, žar į mešal žig og mig um žį fjįrmuni.  Ertu sįttur viš žaš?

Įsthildur Cesil Žóršardóttir, 1.5.2015 kl. 18:24

4 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Ég held aš žś sért aš bera saman epli og appelsķnur Žorsteinn. Žaš getur hver sem er gengiš og ekiš į Žingvelli įn afskipta eins eša neins. Fólk į sķn farartęki og mį į sķnum fótum og į vegum fara hvert sem er innan ramma laganna.Ég get ekki annaš séš og heyrt, en aš Ragnheišur Elķn hafi žurft aš bakka śt śr "passanum" vegna žessara hluta.

žaš er meira en vafasamt aš kvótasetja umferš feršamanna. Žaš er žó alveg hęgt aš fingursetja slķkt meš žvķ aš benda į śtdeilingu rķksisins til sérleyfa į fólksflutningum į milli staša og žaš mį alveg réttlęta žaš og bera blak af žvķ fyrirkomulagi, svo fremi sem hlutir séu ķ lagi. Fordęmi til stjórnunar er žar meš komiš, ein ferš į dag til Žingvalla og svo framvegis.


Žegar kemur aš fiski og hvaš į aš gera viš hann, breytist allt. Ég vęri alveg til ķ aš eiga śtgerš meš einum bįt, stašsettum upp į leikskóla, meš 100 tonna žorskkvóta. Hvort ég vill eiga nothęfan bįt og gera hann śt til aš veiša žessi 100 tonn er allt annaš mįl.


Er žetta kannski ekki sś umręša sem žarf aš komast ašeins lengra en skotgrafirnar? Žaš er ekkert aš žvķ aš borga gjald fyrir ašgang aš fiskveišiaušlindinni, enda bśiš aš sżna fram į hagkvęmni slķkrar rentu frį žvķ fyrir ķ įrdaga žess kerfis.


Žaš, sem slķkt, byggir samt sem įšur į žvķ aš nżtingarétturinn sé ķ eigu notandans. Žaš er mjög hępiš aš setja hlutina žannig upp aš enginn eigi žaš sem hann nżtir. Žaš er įvķsun į sóun og stušlar aš óheišarleika.

Sindri Karl Siguršsson, 1.5.2015 kl. 18:43

5 Smįmynd: Žorsteinn Siglaugsson

Žaš getur hver sem er fariš į Žingvelli. Įšur gat hver sem var veitt fisk į Ķslandsmišum. Vegna ofveiši žurfti aš takmarka ašgang aš mišunum. Įgangur gęti hęglega leitt til žess aš takmarka žurfi ašgang aš Žingvöllum. Žegar rętt er um svona mįl er naušsynlegt aš geta horft į, ekki ašeins žaš sem nś er, heldur lķka žaš sem gęti oršiš. Žvķ er samanburšurinn algerlega réttur.

Gjald fyrir ašgang aš aušlindinni getur aušvitaš ekki veriš réttlįtt ef žeir sem nżta hana eiga til žess fullan rétt. Žį hefur enginn rétt til aš rukka žį um neitt gjald. En ef rétturinn er ekki žeirra hljóta žeir aš žurfa aš greiša fyrir hann.

Aš lokum er naušsynlegt aš rugla ekki saman rétti til aš nżta aušlind og rétti til aš rįšstafa žvķ sem mašur hefur žegar nżtt. Mašur kann aš eiga fullan rétt til aš rįšstafa žeim fiski sem hann hefur veitt, en žaš veitir honum engan rétt til veiša umfram ašra.

Ķ allri žessari umręšu er lykilatriši aš hugtökin sem notuš eru séu skżr og menn viti nįkvęmlega hvaš žeir meina žegar žeir ręša mįliš.

Žorsteinn Siglaugsson, 1.5.2015 kl. 21:06

6 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Žaš er stjórnarskrįrvarinn réttur minn aš ganga um landiš. Žaš er jafnframt stjórnarskrįrvarinn réttur minn aš veiša fisk ķ sošiš.

Gagnvart atvinnu og rétti til nżtingar til tekna eru žessir hlutir ķ allt öšru ljósi. Ég held aš allir séu sammįla um aš žaš er munur į žessu tvennu. Žaš breytir žvķ ekki aš žaš hefur afleišingar aš taka atvinnutęki sem eru ķ notkun og fęra žau öšrum. Žaš er Mosambik ķ hnotskurn, refsivert gangvart lögum sķšast žegar ég vissi. Ég legg oršiš #atvinnutęki# ķ staš śthlutun veišiheimilda.

Ég set blašsķšuskil į milli eignar- og nżtingarréttar, žaš er sitthvor krónan. Aftur į móti er klįrt ķ lögum aš rķkiš fer meš stjórn žessarar aušlindar og getur ž.a.l. tekiš og gefiš eftir hentugleika. Žó meš takmörkunum hvaš varšar jafnręšisreglu og önnur lög.

Įsthildur er meš žann part sem į ekkert skilt meš hagkvęmni og aršsemi aušlindarinnar į tęru. Hśn lżsir kerfinu nįkvęmlega eins og žaš var, nema aš debit og kredit bókhaldsins fylgir ekki meš.

Geld kś veršur ekki mjólkuš.

Sindri Karl Siguršsson, 1.5.2015 kl. 21:37

7 Smįmynd: Žorsteinn Siglaugsson

Stjórnarskrįin ver hvorki rétt žinn til aš ganga um landiš né til aš róa til fiskjar. Žaš fyrra gęti rķkiš takmarkaš meš lagasetningu. Žaš sķšara hefur žegar veriš takmarkaš.

Veišiheimildir eru ekki atvinnutęki. Skip eru atvinnutęki. Yršu fiskveišar gefnar frjįlsar, til dęmis vegna žess aš ekki vęri lengur žörf į aš takmarka žęr, yršu veišiheimildir veršlausar. En hefši žį einhver tekiš atvinnutęki af einhverjum? Aušvitaš ekki.

Žaš er munur į eignar- og nżtingarrétti. En eignarréttur įn nżtingarréttar er aušvitaš markleysa ein žvķ af slķkri eigni er ekki hęgt aš hafa neinn afrakstur.

Įsthildur bendir į aš meš kvótakerfinu var tekiš af einum til aš fęra öšrum. Hefšu heimildirnar einfaldlega veriš bošnar śt strax ķ upphafi vęri eflaust engin deila um žessi mįl ķ dag.

Žorsteinn Siglaugsson, 1.5.2015 kl. 22:33

8 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Žaš er nś skrķtiš ef stjórnarskrįin ver ekki rétt minn aš ganga um eigiš land og ég mį róa til fiskjar, meš takmörkunum žó, takmarkast af atvinnuskyni.

Žaš mį alveg fęra rök fyrir sķšustu setningunni hjį žér Žorsteinn og ég er ekkert ósammįla žeirri leiš, sem slķkri. Tilfelliš er aš žaš var ekki gert og ef ętlunin er aš gera žaš nś, lendir mįliš į milli steins og sleggju.

Žaš mį lķka alveg benda į žaš aš bjóša upp aflaheimildarnar myndi aš öllum lķkindum leiša til eignaréttar viškomandi en ekki nżtingarréttar eins og stašan er ķ dag.

Leišin śt śr ógöngunum hefur veriš vöršuš meš veišigjaldi. Persónulega finnst mér sś leiš sanngjörn og hśn ętti aš geta veriš gagnsę og einföld ķ framkvęmd. Ef kafaš er ofan ķ forsendur kvótakerfinsins žį er ein af grunnforsendum žess, afgjald eša s.k. aušlindarenta. Žaš hefur įvallt legiš fyrir aš meš žvķ aš bśa til kerfi sem takmarkašur ašgangur er aš, veršur til "umframhagnašur". Nś hefur kerfiš tekiš til ķ sjįlfusér og stöšugleiki skapast. Tķmapunktur veišigjaldsins er kominn.

Sindri Karl Siguršsson, 2.5.2015 kl. 13:02

9 Smįmynd: Žorsteinn Siglaugsson

Ja, stjórnarskrįin er til aš tryggja almenn réttindi en hśn hindrar ekki aš umgengni eša nżtingarréttur sé takmarkaš ef žörf er į.

Veišigjaldinu er ętlaš aš tryggja greišslu fyrir afnotin. En žaš er ekki aš sjį aš žaš leysi mįliš. Deilurnar halda einfaldlega įfram. Įstęšan er sś aš rétt verš er markašsverš, ekki eitthvaš sem įkvešiš er į žingi. Žvķ veršur alltaf kvartaš yfir aš veišigjaldiš sé of hįtt eša of lįgt. En uppboš į heimildunum tryggir markašsverš og žį er ekki lengur hęgt aš rķfast. Žaš er aušvitaš leišinlegt fyrir žį sem hafa gaman af aš rķfast, en vęri ósköp gott fyrir okkur hin.

Žaš er hins vegar misskilningur aš uppboš į aflaheimildum leiši til eignarréttar. Žaš er minnsta mįl aš bjóša upp t.d. nżtingarrétt til tiltekins tķma. Menn eignast ekki meira į uppboši en žaš sem ķ boši er.

Žorsteinn Siglaugsson, 2.5.2015 kl. 13:23

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Hitt og þetta

Höfundur

Þorsteinn Siglaugsson
Þorsteinn Siglaugsson

Heimspekingur, hagfræðingur og rekstrarráðgjafi og frjálslyndur frjálshyggjumaður.

Athugasemdir eru birtar, en aðeins ef þær eru kurteislegar að mati síðuhaldara. Dónalegum athugasemdum verður hafnað.

Nóv. 2019
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Nżjustu myndir

  • Screenshot 2019-08-13 at 22.37.23
  • Screenshot 2019-02-22 at 13.35.46
  • Screenshot 2019-02-22 at 13.35.46
  • Screenshot 2019-01-30 at 09.53.07
  • Screenshot 2019-01-18 at 15.20.09

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (13.11.): 1
  • Sl. sólarhring: 21
  • Sl. viku: 336
  • Frį upphafi: 201814

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 285
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband