Fęrsluflokkur: Menntun og skóli

Sišferši, sišfręši og trś

Fyrir skemmstu lögšu žingmenn Hreyfingarinnar fram tillögu um aš taka skyldi upp sišfręšikennslu ķ skólum. Viršast žingmennirnir telja aš meš sišfręšikennslunni muni sišferši ķ landinu batna.

Nś er žaš svo aš sišfręši og sišferši eru gerólķkir hlutir. Mašur getur vitaš allt um sišfręši en veriš meš öllu sišlaus. Annar kynni svo aš vera fyrirmynd um rétta breytni įn žess aš vita einu sinni aš sišfręši er til. Og sé miš tekiš af hinni, oft illvķgu hįskólapólitķk, bendir reynslan sķst til aš sišleg breytni sé sišfręšikennurum efst ķ huga, raunar gjarna žvert į móti.

Eitt er žaš žó sem lęra mį af žvķ aš kynna sér sögu og kenningar sišfręšinnar. Žaš er aš engum heimspekingi hefur tekist aš sżna naušsyn sišlegrar breytni įn skķrskotunar til ęšri mįttarvalda. Žó hafa margir reynt. Žessi nišurstaša kristallast kannski best ķ žeim oršum Friedrichs Nietsche aš įn gušs sé allt leyfilegt.

Nś vill hin nżja valdastétt ķ Reykjavķk śthżsa trśarhreyfingum śr grunnskólum, banna helgileiki tengda jólum og leggja af litlu jólin eša breyta ķ eins konar gervihįtķš įn tengsla viš žį kristnu arfleifš sem er grundvöllur žeirra. Einnig į aš banna skólabörnum aš teikna trśartengdar myndir ķ skólanum. Hugmyndaleg forsenda žessarar athafnasemi er mannréttindi. En žį gleymist aš hugmyndin um mannréttindi veršur ekki slitin frį žeirri kristnu rót hennar aš hver einstaklingur sé óendanlega mikilvęgur gagnvart guši. Žaš er eina röksemdin fyrir žvķ aš mannréttindi beri aš virša.

Ennfremur mį benda į aš viršing hinnar nżju valdastéttar fyrir mannréttindum er ekki meiri en svo aš hśn hyggst ekki ašeins banna Gķdeonfélaginu aš gefa börnum biblķur, hvaša skaša sem žaš į nś aš geta valdiš, heldur ętlar hśn lķka aš banna börnunum aš teikna trśarlegar myndir. Vandséš er hvernig slķkt kemur heim og saman viš almenn mannréttindi, en žar er tjįningarfrelsi grundvallaržįttur.

Lķtill vafi er į aš hnignun almenns sišferšis į stóran žįtt ķ žvķ efnahagslega og pólitķska hruni sem hér hefur oršiš. Er žį ekki réttara aš reyna aš byggja upp grundvöll góšs sišferšis fremur en aš brjóta hann nišur?


mbl.is Tillögur valda óįnęgju
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Roš, fiskar, fęri og net

Halldór Blöndal fjallar um nżju biblķužżšinguna ķ įgętum pistli ķ Mogga um helgina. Sżnir hann fram į aš mįltilfinningu žżšingarnefndar viršist eitthvaš įbótavant og tekur sem dęmi oršalagiš aš „leggja net til fiskjar“.

Žessu svarar sr. Siguršur Pįlsson ķ blašinu ķ gęr. Viršist hann misskilja gagnrżni Halldórs og halda aš žeim sķšarnefnda finnist annkannalegt aš tala um netalögn. Žaš er bersżnilega ekki svo:

Menn róa til fiskjar. Svo renna žeir fyrir fisk og kannski kemur fiskur ašvķfandi og bķtur į. Menn leggja net. En žeir leggja žau ekki til fiskanna heldur fyrir žį. Alveg eins og žeir renna fęrinu fyrir fiskana en ekki til žeirra. Alveg eins og viš leitum einhverju, en ekki af žvķ.

Aš skrifa texta er į margan hįtt eins og aš leggja net. En žaš net er ekki lagt fyrir fiska heldur orš. Netiš er mįltilfinning höfundarins. Hśn fęst bara meš žvķ aš lesa góšar bękur og hlusta į fólk sem hefur góša mįltilfinningu. Ef netiš er vel rišiš rašast oršin ķ žaš fagurlega. En ekki ef žaš er gisiš og götótt.

Eins og Halldór Blöndal bendir réttilega į er margt ankannalegt ķ oršfęri nżju biblķužżšingarinnar. Netiš er feyskiš og textinn žvķ eins og bögglaš roš fyrir brjósti lesandans. Slķkt gerist stundum žegar nefndir skrifa.

Halldór hvetur Biblķufélagiš til aš prenta nżtt upplag af eldri śtgįfu Biblķunnar. Ég tek undir žaš. Biblķufélagiš į ekki aš bjóša lesendum upp į rušur heldur fallegan afla veiddan meš haglega geršu neti.


Glęsilegur įrangur!

Enn og aftur sżnir ķslenska skylmingališiš frįbęran įrangur!

Žaš hefur veriš gaman aš fylgjast meš uppbyggingu ólympķskra skylminga hérlendis sķšastlišin įr. Aš öšrum ólöstušum mį žar fyrst og fremst žakka žennan įrangur Nikolay Mateev žjįlfara, sem hér hefur lyft grettistaki og helgaš sig uppbyggingu ķžróttarinnar hérlendis af ótrślegri fórnfżsi.

Žaš starf sem Nikolay og félagar vinna nś meš börnum er frįbęrt og mišaš viš žį alśš sem lögš er viš žaš mį vafalaust vęnta enn frekari afreka ķ framtķšinni.

 

 


mbl.is Góšur įrangur skylmingamanna
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ekki fleiri opin bréf, takk

Ég vonast til žess aš žessum opnu bréfasendingum taki aš linna. Žjóškirkjan og Sišmennt ęttu aš sjį sóma sinn ķ žvķ aš boša frekar til rįšstefnu um žessi mįl žar sem žau yršu rędd į breišum grundvelli og af skynsamlegu viti. 


mbl.is Sišmennt svarar biskup
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Misrįšinn hernašur

Ég held, žvķ mišur, aš Sišmennt sé aš gera mikil mistök meš kröfu sinni um afsökunarbeišni frį biskupi og öšrum svipušum upphlaupum undanfariš. Nś er ég fjarri žvķ aš vera sérstaklega hrifinn af Sišmennt žar sem mér finnst žessi įhersla į aš bśa til einhvers konar eftirlķkingar af kristnum athöfnum frekar óspennandi.

Ég ber hins vegar mikla viršingu fyrir skošunum trśleysingja enda hlżtur allt sanngjarnt fólk aš vera sammįla žvķ aš žęr eiga viš fullgild rök aš styšjast. Žaš merkir hins vegar ekki aš ašrir geti ekki haft ašra lķfsafstöšu, grundvallaša į nįkvęmlega jafngildum rökum.

Žótt margt sé gott ķ mįlflutningi Sišmenntar og gagnrżni į kirkjuna finnst mér žó nżleg upphlaup ķ tengslum viš kristnifręšikennslu og aškomu kirkjunnar aš skólastarfi ekki samtökunum til framdrįttar. Jafnvel mętti segja aš žau séu tekin aš koma óorši į mįlstaš trśleysingja. Žaš er slęmt.

Orš biskups sem Sišmennt krefst nś afsökunarbeišni į tengjast aušvitaš žessum upphlaupum og endurspegla žį ķmynd sem samtökin hafa žvķ mišur veriš aš gefa af sér undanfariš. Mér finnst krafan um afsökunarbeišni lķka lżsa svolķtilli móšursżki. Žaš žarf enginn aš skammast sķn fyrir aš vera hatrammur mįlflytjandi eša andstęšingur einhvers. Žaš er engin sišferšileg fordęming fólgin ķ žvķ hugtaki!

Svo stuttlega sé komiš aš mįlflutningnum sjįlfum hefur Sišmennt krafist žess aš ekki sé stundaš trśboš ķ skólum, žvķ foreldrar eigi aš rįša žvķ sjįlfir hvaša višhorf börnum žeirra eru innrętt. Žaš kann aš viršast sanngjörn krafa. En er žaš endilega vķst?

Trśboš er innręting įkvešinna lķfsskošana, rétt eins og predikun trśleysis er innręting įkvešinna lķfsskošana. Innręting lķfsskošana į sér staš alls stašar ķ skólakerfinu. Žaš aš boša jafnrétti, manngildi og umburšarlyndi er innręting lķfsskošana og žaš er alls ekki vķst aš allir séu sammįla žeim tślkunum į žessum gildum sem žar eru lögš til grundvallar. Žess utan eru börnum beint og óbeint kenndar ašrar lķfsskošanir, sem kannski eru ekki jafn jįkvęšar, svo sem įhersla į efnaleg gęši, reglan um auga fyrir auga og svo framvegis. 

Fyrri spurning mķn varšandi žetta er kannski žessi: Ef hafna į innrętingu lķfsskošana ķ skólum veršur žį ekki jafnt yfir allar aš ganga? Er yfirleitt hęgt aš foršast slķka innrętingu svo lengi sem viš erum žįtttakendur ķ samfélaginu?

Sķšari spurningin er žessi: Er žaš eitthvaš réttmętara aš foreldrar stjórni žvķ hvaša lķfsskošanir börnum eru innręttar en aš žaš mótist af almennum višhorfum ķ samfélaginu? Eru foreldrar einhvers konar einręšisherrar yfir börnum sķnum sem hafa rétt til aš stjórna og móta skošanir žeirra?


mbl.is Krefjast afsökunarbeišni frį biskupi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvaš lęra žeir sem kenna?

Žaš hlżtur aš skipta meginmįli viš kennslu ķ grunnskóla aš kennarinn hafi žekkingu į žvķ nįmsefni sem honum er ętlaš aš mišla. Annars er žvķ mišur įkaflega lķklegt aš įrangurinn verši slakur.

Ég skošaši aš gamni į vef Kennarahįskólans hvaš kennaranemar žurfa aš lęra til aš śtskrifast sem grunnskólakennarar. Snöggsošin nišurstaša er žessi:

Nįmiš er til 90 eininga og skiptist ķ grunnnįm og svonefnd kjörsviš.

Nįmsefniš ķ grunnnįminu er allt kennslu- og uppeldisfręši. Nįmsgreinarnar sem kenna į börnunum koma žar hvergi viš sögu.

Kjörsvišin eru 14 talsins. Žau spanna allt frį ķslensku og stęršfręši yfir ķ matargerš.

Ķslenskunįmiš viršist snśast um kennslu ķ mįlfręši, bókmenntum og öšru sem ętla mį aš gagnist viš ķslenskukennslu. Žegar kjörsvišin eru skošuš viršist ķslenskan hafa nokkra sérstöšu ķ žvķ, aš žar er um praktķskt nįm ķ greininni aš ręša. Ekki viršist žaš sama eiga viš um mörg hinna kjörsvišanna. Sé stęršfręšinįmiš tekiš sem dęmi snżst žaš um kennslufręši tengda stęršfręši. Hvergi er minnst į neina kennslu ķ greininni sjįlfri heldur viršist nįmiš ašallega snśast um umfjöllun um sögu stęršfręšinnar, įhrif tęknivęšingar į stęršfręšikennslu og žar fram eftir götunum. Kjörsvišiš "kennsla yngstu barna ķ grunnskóla" viršist mest snśast um hluti į borš viš žróun bošskiptahęfni, foreldrasamstarf og lestrarfręši, svo eitthvaš sé nefnt.

Svo koma kjörsviš į borš viš textķl, matargerš og fleira sem ešli mįlsins samkvęmt snśast alls ekki um grunngreinar į borš viš lestur, skrift eša stęršfręši.

Žaš viršist žvķ ljóst aš aušvelt vęri aš śtskrifast meš fullgilt kennaranįm įn žess aš hafa nokkru sinni lęrt neina undirstöšu ķ lestrarkennslu eša stęršfręšikennslu. Žį er ekki von aš vel fari!

Nś berast af žvķ fréttir aš til standi aš lengja kennaranįm śr žremur ķ fimm įr. Kostnašur žessu samfara mun verulegur. Vęri nś ekki einfaldara aš endurskoša žaš nįm sem fram fer ķ KHĶ og leggja įherslu į hagnżtt nįm meš įherslu į grunngreinar į kostnaš kennslufręšanna sem allt viršist snśast um ķ téšum skóla? Žaš žarf enginn aš segja mér aš žrjś įr dugi ekki til žess. Žį vęri kannski hęgt aš nota peningana til aš greiša grunnskólakennurum mannsęmandi laun.

 


mbl.is Vonsvikin meš PISA-könnun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rosalega fyndiš leikrit?

Ég las fyrst Hamskiptin eftir Kafka 16 eša 17 įra minnir mig. Žaš į viš sjįlfan mig eins og vęntanlega fleiri, aš mér finnst ég aldrei hafa skiliš til fulls hvaš höfundurinn er aš fara, svo margręš er žessi saga, rétt eins og flest verk höfundarins önnur. Žaš var žvķ meš talsveršri eftirvęntingu sem ég fór um daginn aš sjį uppfęrslu Žjóšleikhśssins, enda hafši hśn fengiš góša dóma, bęši hér og ķ London.

Fyrir žį sem ekki žekkja söguna fjallar hśn um eftirleik žess aš skrifstofumašurinn Gregor Samsa vaknar upp og hefur žį breyst ķ tröllaukna bjöllu. Smįtt og smįtt rofna tengslin milli Gregors og fjölskyldu hans og lżkur sögunni į dauša Gregors.

"Žetta var rosalega fyndiš leikrit!" heyrši ég manneskju sem sat fyrir framan okkur segja viš sessunaut sinn žegar sżningunni var lokiš. Žaš kom mér ekki į óvart, enda hafši viškomandi persóna og sessunautar hennar, įsamt fįeinum öšrum takmörkušum hópum ķ salnum, legiš ķ nęr stöšugu hlįturskasti alla sżninguna. Ekki virtist žurfa mikiš til aš vekja kįtķnuna - ankannaleg eša żkt hreyfing, ruddalegt oršaval eša eitthvaš žess hįttar dugši til.

Ég verš aš višurkenna aš ég įtti ekki aušvelt meš aš sjį eitthvaš sérstaklega fyndiš ķ Hamskiptunum. Aš vķsu fannst mér leikurinn į stundum helst til żktur, jafnvel farsakenndur, sem ekki hjįlpaši til viš aš koma andrśmslofti verksins til skila. En dóminn "rosalega fyndiš leikrit" verš ég aš višurkenna aš ég skil alls ekki.

Į undanförnum įrum hafa alls konar farsar tröllrišiš leikhśslķfi hér į landi. Getur veriš aš talsveršur hluti leikhśsgesta gangi oršiš śt frį žvķ aš leikrit séu alltaf farsar og žess vegna sé allt ķ žeim fyndiš? Ég velti žvķ fyrir mér hvort žaš sé raunin, žvķ žetta er ekki eina dęmiš sem ég hef upplifaš, og fleiri sem ég hef boriš žetta undir taka undir žaš. Og gęti jafnvel veriš aš leikstjórar séu farnir aš gera śt į žetta einkennilega višhorf til aš žóknast įhorfendum? Eša er žetta einfaldara? Į bara aš lįta fólk taka greindarpróf fyrst ef žaš ętlar aš kaupa leikhśsmiša?


Frįbęr hugmynd!

Žetta er snjöll hugmynd hjį Alžjóšahśsi.

Ķ fyrsta lagi eru svona barmmerki lķkleg til aš fį fólk til aš hugsa śt ķ žaš hvernig viš komum fram viš śtlendinga.

Ķ öšru lagi gęti ég vel trśaš žvķ aš žau yršu til žess aš almenningur legši sig fram um aš hjįlpa erlendum starfsmönnum aš lęra mįliš.

Žaš aš hafa tękifęri til aš tala erlent mįl viš heimamenn er lķklega besta leišin til aš lęra žaš almennilega. Ég kynntist žvķ eitt sinn sjįlfur žegar ég dvaldi ķ hįlfan mįnuš ķ Frakklandi. Viš leigšum hśs śti ķ sveit ķ Provence og hśsinu "fylgdi" mikill įgętis hśsvöršur. Hann kom ķ heimsókn į tveggja til žriggja daga fresti til aš athuga hvort allt vęri ķ lagi. Žęr heimsóknir tóku gjarna dįldinn tķma og žį var sest nišur yfir kaffibolla og spjallaš. Hśsvöršurinn góši kunni lķtiš ķ ensku en var žeim mun ötulli aš tala frönsku viš okkur hjónin, bęši hęgt og skżrt. Ég held aš ég hafi lęrt meiri frönsku į žessum heimsóknum en öllu frönskunįminu ķ menntaskóla.


mbl.is 300.000 ķslenskukennarar virkjašir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Um bloggiš

Hitt og þetta

Höfundur

Þorsteinn Siglaugsson
Þorsteinn Siglaugsson

Heimspekingur, hagfræðingur og rekstrarráðgjafi og frjálslyndur frjálshyggjumaður.

Athugasemdir eru birtar, en aðeins ef þær eru kurteislegar að mati síðuhaldara. Dónalegum athugasemdum verður hafnað.

Okt. 2017
S M Ž M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Nżjustu myndir

  • George-Stinney-Jr
  • Screen Shot 2015-05-21 at 20.44.43
  • oliprik
  • Screen Shot 2015-03-12 at 18.39.41
  • ImageHandler.ashx

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (21.10.): 0
  • Sl. sólarhring: 83
  • Sl. viku: 189
  • Frį upphafi: 142311

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 160
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband